استفتای اخیر آیتاللهالعظمی امام خامنهای پیرامون التزام ولایت فقیه
سؤال (جدید): خواهشمند است در خصوص «التزام به ولايت فقيه» توضيح دهيد؛ به عبارت ديگر چگونه بايد عمل نماييم تا بدانيم كه به جانشين بر حق آقا امام زمان (عج) اعتقاد و التزام كامل داريم؟
جواب: ولايت فقيه به معناى حاكميت مجتهد جامعالشرايط در عصر غيبت است و شعبهاى است از ولايت ائمه اطهار (عليهم السلام) كه همان ولايت رسول الله (صلى الله عليه وآله) مىباشد و همين كه از دستورات حكومتى ولى امر مسلمين اطاعت كنيد نشانگر التزام كامل به آن است.
عکس العمل رسانه های خارجی را نسبت به این فتوا در ادامه مطلب بخوانید.
احكام تقليد - ولايت فقيه و حكم حاكم
سؤال (جدید): خواهشمند است در خصوص «التزام به ولايت فقيه» توضيح دهيد؛ به عبارت ديگر چگونه بايد عمل نماييم تا بدانيم كه به جانشين بر حق آقا امام زمان (عج) اعتقاد و التزام كامل داريم؟
جواب: ولايت فقيه به معناى حاكميت مجتهد جامعالشرايط در عصر غيبت است و شعبهاى است از ولايت ائمه اطهار (عليهم السلام) كه همان ولايت رسول الله (صلى الله عليه وآله) مىباشد و همين كه از دستورات حكومتى ولى امر مسلمين اطاعت كنيد نشانگر التزام كامل به آن است.
س 56: آيا اعتقاد به اصل ولايت فقيه از جهت مفهوم و مصداق يك امر عقلى است يا شرعى؟
ولايت فقيه كه عبارت است از حكومت فقيه عادل و دينشناس حكم شرعى تعبدى است كه مورد تأييد عقل نيز مىباشد، و در تعيين مصداق آن روش عقلائى وجود دارد كه در قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران بيان شده است.
س 57: آيا احكام شرعى در صورتى كه ولى امر مسلمين به دليل مصالح عمومى مسلمانان، بر خلاف آنها حكم نمايد، قابل تغيير و تعطيل است؟
موارد اين مسأله مختلف است.
س 58: آيا رسانههاى گروهى در نظام حكومت اسلامى بايد تحت نظارت ولى فقيه يا حوزههاى علميه و يا نهاد ديگرى باشند؟
اداره رسانههاى گروهى بايد تحت امر و اشراف ولى امر مسلمين باشد و در جهت خدمت به اسلام و مسلمين و نشر معارف ارزشمند الهى به كار گمارده شود، و نيز در جهت پيشرفت فكرى جامعه اسلامى و حل مشكلات آن و اتحاد مسلمانان و گسترش اخوت و برادرى در ميان مسلمين و امثال اينگونه امور از آن استفاده شود.
س 59: آيا كسى كه اعتقاد به ولايت مطلقه فقيه ندارد، مسلمان حقيقى محسوب مىشود؟
عدم اعتقاد به ولايت مطلقه فقيه، اعم از اين كه بر اثر اجتهاد باشد يا تقليد، در عصر غيبت حضرت حجت «ارواحنا فداه» موجب ارتداد و خروج از دين اسلام نمىشود.
س 60: آيا ولى فقيه ولايت تكوينى دارد كه بر اساس آن بتواند احكام دينى را به هر دليلى مانند مصلحت عمومى، نسخ نمايد؟
بعد از وفات پيامبر اكرم «صلى الله عليه و آله» امكان نسخ احكام دين اسلام وجود ندارد، و تغيير موضوع يا پيدايش حالت ضرورت و اضطرار يا وجود مانع موقتى براى اجراى حكم، نسخ محسوب نمىشود، و ولايت تكوينى، اختصاص به معصومين «عليهم السلام» دارد.
س 61: وظيفه ما در برابر كسانى كه اعتقادى به ولايت فقيه جز در امور حسبيه ندارند، با توجه به اينكه بعضى از نمايندگان آنان اين ديدگاه را ترويج مىكنند، چيست؟
ولايت فقيه در رهبرى جامعه اسلامى و اداره امور اجتماعى ملت اسلامى در هر عصر و زمان از اركان مذهب حقّه اثنىعشرى است كه ريشه در اصل امامت دارد، اگر كسى به نظر خود بر اساس استدلال و برهان به عدم لزوم اعتقاد به آن رسيده باشد، معذور است، ولى ترويج اختلاف و تفرقه بين مسلمانان براى او جايز نيست.
س 62: آيا اوامر ولى فقيه براى همه مسلمانان الزام آور است يا فقط مقلدين او ملزم به اطاعت هستند؟ آيا بر كسى كه مقلد مرجعى است كه اعتقاد به ولايت مطلقه فقيه ندارد، اطاعت از ولى فقيه واجب است يا خير؟
بر اساس مذهب شيعه همه مسلمانان بايد از اوامر ولائى ولى فقيه اطاعت نموده و تسليم امر و نهى او باشند، و اين حكم شامل فقهاى عظام هم مىشود، چه رسد به مقلدين آنان. به نظر ما التزام به ولايت فقيه قابل تفكيك از التزام به اسلام و ولايت ائمّه معصومين(ع) نيست.
س 63: كلمه ولايت مطلقه در عصر پيامبر اكرم «صلى الله عليه و آله» به اين معنى استعمال شده است كه اگر رسول اكرم «صلى الله عليه و آله» شخصى را به انجام كارى امر كنند، انجام آن حتى اگر از سختترين كارها هم باشد بر آن فرد واجب است، به طور مثال اگر پيامبر «صلى الله عليه و آله» به كسى دستور خودكشى بدهند. آن فرد بايد خود را به قتل برساند. سؤال اين است كه آيا ولايت فقيه در عصر ما با توجه به اين كه پيامبر اكرم «صلى الله عليه و آله» معصوم بودند و در اين زمان ولى معصوم وجود ندارد، به همان معناى عصر پيامبر «صلى الله عليه و آله» است؟
مراد از ولايت مطلقه فقيه جامع الشرايط اين است كه دين حنيف اسلام كه آخرين دين آسمانى است و تا روز قيامت استمرار دارد دين حكومت و اداره امور جامعه است، لذا همه طبقات جامعه اسلامى ناگزير از داشتن ولى امر و حاكم و رهبر هستند تا امت اسلامى را از شر دشمنان اسلام و مسلمين حفظ نمايد، و از نظام جامعه اسلامى پاسدارى نموده و عدالت را در آن برقرار و از ظلم و تعدّى قوى بر ضعيف جلوگيرى نمايد، و وسائل پيشرفت و شكوفائى فرهنگى، سياسى و اجتماعى را تأمين كند. اين كار در مرحله اجرا ممكن است با مطامع و منافع و آزادى بعضى از اشخاص منافات داشته باشد، حاكم مسلمانان پس از اين كه وظيفه خطير رهبرى را طبق موازين شرعى به عهده گرفت، بايد در هر مورد كه لازم بداند تصميمات مقتضى بر اساس فقه اسلامى اتخاذ كند و دستورات لازم را صادر نمايد. تصميمات و اختيارات ولى فقيه در مواردى كه مربوط به مصالح عمومى اسلام و مسلمين است، در صورت تعارض با اراده و اختيار آحاد مردم، بر اختيارات و تصميمات آحاد امّت مقدّم و حاكم است، و اين توضيح مختصرى درباره ولايت مطلقهاست.
س 64: آيا همانگونه كه بقاء بر تقليد از ميّت بنا بر فتواى فقها بايد با اجازه مجتهد زنده باشد، اوامر و احكام شرعى حكومتى هم كه از رهبر متوفّى صادر شده است، براى استمرار و نافذ بودن احتياج به اذن رهبر زنده دارد يا اين كه بدون اذن رهبر زنده هم خود به خود از قابليت اجرائى برخوردار است؟
احكام ولائى و انتصابات صادره از طرف ولى امر مسلمين اگر هنگام صدور، موقت نباشد، همچنان استمرار دارد و نافذ خواهد بود، مگر اين كه ولى امر جديد مصلحتى در نقض آنها ببيند و آنها را نقض كند.
س 65: آيا بر فقهيى كه در كشور جمهورى اسلامى ايران زندگى مىكند و اعتقادى به ولايت مطلقه فقيه ندارد، اطاعت از دستورات ولى فقيه واجب است؟ و اگر با ولى فقيه مخالفت نمايد فاسق محسوب مىشود؟ و در صورتى كه فقيهى اعتقاد به ولايت مطلقه فقيه دارد ولى خود را از او شايستهتر به مقام ولايت مىداند، اگر با اوامر فقيهى كه متصدى مقام ولايت امر است مخالفت نمايد، فاسق است؟
اطاعت از دستورات حكومتى ولى امر مسلمين بر هر مكلفى ولو اين كه فقيه باشد، واجب است. و براى هيچ كسى جايز نيست كه با متصدى امور ولايت به اين بهانه كه خودش شايستهتر است، مخالفت نمايد. اين در صورتى است كه متصدى منصب ولايت از راههاى قانونى شناخته شده به مقام ولايت رسيده باشد. ولى در غير اين صورت، مسأله به طور كلى تفاوت خواهد كرد.
س 66: آيا مجتهد جامع الشرائط در عصر غيبت ولايت بر اجراى حدود دارد؟
اجراى حدود در زمان غيبت هم واجب است و ولايت بر آن اختصاص به ولى امر مسلمين دارد.
س 67: آيا ولايت فقيه يك مسأله تقليدى است يا اعتقادى؟ و كسى كه به آن اعتقاد ندارد چه حكمى دارد؟
ولايت فقيه از شئون ولايت و امامت است كه از اصول مذهب مىباشد. با اين تفاوت كه احكام مربوط به ولايت فقيه مانند ساير احكام فقهى از ادّله شرعى استنباط مىشوند و كسى كه به نظر خود بر اساس استدلال و برهان به عدم پذيرش ولايت فقيه رسيده، معذور است.
س 68: گاهى از بعضى از مسئولين، مسألهاى به عنوان «ولايت ادارى» شنيده مىشود كه به معناى لزوم اطاعت از دستورات مقام بالاتر بدون حق اعتراض است. نظر جنابعالى در اين باره چيست؟ و وظيفه شرعى ما كدام است؟
مخالفت با اوامر ادارى كه بر اساس ضوابط و مقررات قانونى ادارى صادر شده باشد، جايز نيست. ولى در مفاهيم اسلامى چيزى به عنوان ولايت ادارى وجود ندارد.
س 69: آيا اطاعت از دستورات نماينده ولى فقيه در مواردى كه داخل در قلمرو نمايندگى اوست، واجب است؟
اگر دستورات خود را بر اساس قلمرو صلاحيت و اختياراتى كه از طرف ولى فقيه به او واگذار شده است، صادر كرده باشد، مخالفت با آنها جايز نيست.
........................................................................................................................................
درباره استفتااخیر درمورد التزام عملی به ولایت فقیه
سهشنبه گذشته، با بارگذاری پرسش و پاسخ جدیدی در بخش «استفتائات» پایگاه اطلاعرسانی حضرت آیتالله خامنهای، عكسالعمل و تحرك رسانهای زیادی از سوی رسانههای ضد انقلاب در فضای مجازی صورت گرفت. محور اصلی استفتاء، پاسخ به سوالی در حوزه «ولایت فقیه» بود.

آرایش تخریبی
این رسانهها، سعی كردند در سه حوزه فعالیت تخریب خودشان را آرایش دهند. ابتدا و بدون توجه به تاریخ پرافتخار مرجعیت شیعه، این استفتاء را بدعتی در احكام صادره از سوی مرجعیت شیعه جلوه دادند.
در سطح دوم سعی كردند كه بدون اینكه كوچكترین اشارهای به محور اصلی این استفتاء كنند، تمركزشان را بر تخریب اصل 109 قانون اساسی -كه به بیان ویژگیهای ولیفقیه میپردازد- گذارند؛
و در سطح سوم، تلاش كردند آن قسمت از متن استفتاء را كه عبارت بود از «ولایت فقیه، در عصر غیبت شعبهاى است از ولایت ائمه اطهار» كه بهصورت تلمیحی به جملهی امام اشاره دارد مورد آماج قرار دهند.
(نك به صحیفه نور جلد 20: صفحه 451 تاریخ 16 دی 1366)
مراقب باشید، مواظب باشید، نمیشود هر كسى را بمجرد یك خطائى یا اشتباهى گفت منافق؛ نمیشود هر كسى را بمجرد اینكه یك كلمه حرفى برخلاف آنچه كه من و شما فكر میكنیم، زد، بگوئیم آقا این ضد ولایت فقیه است. در تشخیصها خیلى باید مراقبت كنید.نكته جالب اینكه برخی از رسانههای ضد انقلاب، عكس دیدار نظامیان با فرماندهی كل قوا را ضمیمه متنها و خبرهایشان دراینباره كردند كه مثلا صفحه به خود حالت خاص بگیرد و بتواند پیام خودش را به مخاطبش القاء كند. برای یك مسئله فقهی و مردمی از عكس نظامی و فضای نظامی استفاده كردند كه البته این كار در فضای جنگ روانی و بیاخلاقی این رسانهها غیرعادی نیست. مدتی پیش نیز، زمانیكه رهبر انقلاب در دیدار با كارگران پیرامون موضوع هستهای، موضعگیری بسیار مهم و شفافی درباره سیاست دیپلماسی ایران كردند، شبكه خبری CNN در خبر آن دیدار -بهجای عكس دیدار رهبر انقلاب با كارگران- عكس دیدار روحانیون با ایشان را در صفحهی خبرش قرار داد. آدرس غلط میدهند تا در فضا غبار ایجاد كنند كه مخاطب را به اشتباه بیاندازند.
پیامهای استفتاء
«ولایت فقیه به معناى حاكمیت مجتهد جامعالشرایط در عصر غیبت است و شعبهاى است از ولایت ائمه اطهار (علیهم السلام) كه همان ولایت رسول الله (صلىالله علیه وآله) مىباشد و همین كه از دستورات حكومتى ولى امر مسلمین اطاعت كنید نشانگر التزام كامل به آن است.»
متن فوق در پاسخ به استفتائی پیرامون «التزام به ولایت فقیه» بود كه در آن استفتاءكننده خواسته بود كه بداند "چگونه باید عمل نماییم تا بدانیم كه به جانشین بر حق آقا امام زمان (عج) اعتقاد و التزام كامل داریم؟"
» برای مطالعه بیشتر پیرامون نظرات فقهی رهبر انقلاب درباره ولایت فقیه این آدرس را ببینید:
http://farsi.khamenei.ir/treatise-content?uid=1&tid=8
برای پاسخ به این سوال باید توجه داشت كه این استفتاء، استمرار سیره و سلوك سیاسی رهبر انقلاب اسلامی از منظر فقهی بود. این مطالب در طول یكسال اخیر بارها بهصورت علنی مطرح شده بود. آنجا كه ایشان در شهریور داغ سال 88، در نماز جمعه ماه رمضان، سخن از استراتژی جذب حداكثری و دفع حداقلی نظام به میان آوردند و بعد، این بیان، بارها از سوی ایشان مطرح شد و پیگیری شد و عمل شد تا در دیدار بسیجیان سراسر كشور، هنگامی كه در پایان یكی از فرازهای بیانات معظمله، جمعیت شعار مرگ بر ضد ولایت فقیه سر دادند، ایشان فرمودند:
«مراقب باشید، مواظب باشید، نمیشود هر كسى را بمجرد یك خطائى یا اشتباهى گفت منافق؛ نمیشود هر كسى را بمجرد اینكه یك كلمه حرفى برخلاف آنچه كه من و شما فكر میكنیم، زد، بگوئیم آقا این ضد ولایت فقیه است. در تشخیصها خیلى باید مراقبت كنید. من تأكیدم به شما جوانان عزیز، فرزندان عزیز خود من، جوانان پرشور این كشور در سرتاسر میهن عزیز، همین است. انگیزهها با شدت، با قوّت، با ایمان كامل، با امید كامل به آینده حفظ بشود؛ اما در تشخیصها و در مصداقهاى مختلف دقت بشود. بیدقتى در مصداقها، گاهى اوقات ضررها و لطمات بزرگى خواهد زد.»
و در همان دیدار ایشان به خط اساسی دشمن در جبهه جنگ نرم اشاره كردند كه «یكى از ابزارها در جنگ نرم این است كه مردم را در یك جامعه نسبت به یكدیگر بدبین كنند، بددل كنند، اختلاف ایجاد كنند... بعد در میانه، عناصر دستآموزِ مغرضِ معاند را به كارهاى خلاف وادار كنند و مسئولین كشور نتوانند تشخیص بدهند كى بود، چى بود، چه شد. این جزو طرحهاى اساسى است. اینجور كارى را دنبال میكنند.» چهارم آذرماه هشتاد و هشت
پاسخی كه در ادامه این استفتاء آمده است شعاع دایره خودیها را بلندتر و كشیدهتر میكند. پاسخ رهبر انقلاب اسلامی، درواقع تعیین ضابطهای برای احراز التزام به ولایت فقیه بود كه پیش از این و در این حد از شفافیت مطرح نشده بود.مجهولات، معلوم میشوند
مجهولات، معلوم میشوند؛ علت دستپاچگی و سراسیمگی ضد انقلاب هم معلوم میشود. آنها انسجام مردم و جامعه را نمیخواهند. پس از هر امكانی برای رسیدن به هدفشان نیز بهره میبرند. تجربه انقلاب اسلامی در جنگ سخت نیز همین را میگوید. زمانیكه غفلت كردیم دشمن بهترین پیروزیهایمان را به تلخترین شكستها تبدیل كرد، یا تا آنجا كه توانست شیرینی پیروزی را به كاممان تلخ كرد.
ن
اینجا هم رسانههای دشمن سعی كردند یكی از مهمترین راهبردها و فرصتهای وحدتبخش ما را تبدیل به یك تهدید تفرقهساز كنند. پاسخی كه در ادامه این استفتاء آمده است شعاع دایره خودیها را بلندتر و كشیدهتر میكند. پاسخ رهبر انقلاب اسلامی، درواقع تعیین ضابطهای برای احراز التزام به ولایت فقیه بود كه پیش از این و در این حد از شفافیت مطرح نشده بود. در این پاسخ میان نظرات و دیدگاههای ولی فقیه كه طبعا عرصههای گوناگون و مختلفی را شامل میشود تنها آنچه در قالب «دستور حكومتی» صادر میشود، معیار التزام به ولایت فقیه تلقی میشود و این با توجه به قانون اساسی یعنی، حضور و فعالیت تعداد زیادی از بازیگران و كنشگران در فضای سیاسی. و دشمن به خیال خود میخواهد با هو و جنجال رسانهای، كاری كند كه حرفها شنیده نشود و یا ناقص و تحریف شده به گوش مردم برسد اما:
«قضیه ولایت فقیه یك چیزى نیست كه مجلس خبرگان ایجاد كرده باشد. ولایت فقیه یك چیزى است كه خداى تبارك و تعالى درست كرده است. همان ولایت رسول اللَّه هست. و اینها از ولایت رسول اللَّه هم میترسند! شما بدانید كه اگر امام زمان -سلام اللَّه علیه- حالا بیاید، باز این قلمها مخالفاند با او. و آنها هم بدانند كه قلمهاى آنها نمىتواند مسیر ملت ما را منحرف كند. آنها باید بفهمند اینكه ملت ما بیدار شده است، و مسائلى كه شما طرح مىكنید ملت مىفهمد، متوجه مىشود، دست و پا نزنید! خودتان را به ملت ملحق كنید.»
صحیفه امام، ج10، ص: 309، سخنرانى در جمع مردم و عشایر در قم، 30 مهر 1358 - 30 ذى القعده 1399منبع
پشتیبان ولایت فقیه باشید تا به مملکت شما آسیبی نرسد.